Cep Telefonu Modelleri | Cep Telefonları | Cep Telefonu Fiyatları Rotating Header Image

Çorbada tuzumuz olsun

Assiette de chorba zaaraImage via WikipediaEvvelcene so?uktan k?vr?larak eve girdi?imizde “bir s?cak çikolata haz?rla hayat?m” de?il, “?öyle s?cak bir çorba dök de içelim” denirdi. Havalar so?umad?, s?cak çikolata icat oldu diye k?rk y?ll?k göz a?r?m?z çorbadan vazgeçtik sanm?yorsunuz herhalde?
Çorba yiyecek midir içecek mi? Yüzy?llard?r insanl???n akl?n? kurcalayan bu soruya bizim de cevap bulaca??m?z yok elbette. Arad???m?z da yok zaten. Ama ?öyle bol tel ?ehriyeli bir tavuk suyu çorba yan?na k?zarm?? ekmek arayabiliriz. Ya da “çorban?n has?nda kat? kütle olmaz”c?lar?n yüzüne do?ru höpürdeterek içilebilecek bir bouillabaisse. Çorba böyle acayip bir ?ey i?te, en basitinden en ??k olan?na kadar herkesin sevdi?i bir yiyecek. Ya da içecek. Neyse i?te.
Çorbada tuzumuz olsunÇorban?n has?nda kat? kütle olmaz diye bir ?ey yok. Frans?z mutfa??nda öyle olabilir, ancak bizde de?il. Tanesiz çorbalar?n içinde bile, iyi ç?rp?lmad???n?n ipuçlar?n? veren pütürler olabilir, üstelik a?za gelen bu tanecikler ço?u ki?inin favorisidir, çünkü yemek yerken dilimiz, üzerindeki yiyecekte doku arar. Yemek yerken be? duyunun “dokunma” k?sm?n? da dil üstlenir yani. ??in ironik yan? ise, bildi?imiz çorba kavram? da bize Frans?zlardan miras. Onlardan önce çorba, ekmek ve sudan ibaretmi?. ?lk çorba denemesi, M.S 3. yüzy?lda, dönemin din adamlar?ndan St. Patroklus taraf?ndan gerçekle?tirilmi?, tabii çorba denirse. Ma?aralardaki duvar çizimlerinde de çe?itli kil kaplarda kaynayan bir ?eylere rastl?yoruz ama kim bilir ne kaynat?yorlard?. Tabii ma?ara adamlar?n? da hafife almamak laz?m, mesela patlam?? m?s?r onlar?n icad?d?r. Konuya dönersek, bu aziz efendi, esmer ekme?inin üzerine su döküp tuzlayarak yermi?. Bu mide kald?ran kombinasyon, zamanla en az?ndan ekmek üzerine et suyu olarak evrimle?mi? ve Orta Ça?’da Avrupal? gariban halk?n bir numaral? yeme?i olmu?. Tabii gerçek et suyu de?il kemik suyundan bahsediyoruz; garibanlar demi?tik ya…
Çorbada tuzumuz olsunDerken 1650’de, Frans?z Pierre François la Varenne, i?in asl?n?n ekmekte de?il, üzerine dökülen s?v?da olmas? gerekti?ine karar vermi?. “Frans?z Mutfa??” isimli kitab?nda, bu et suyu kaynarken içine çe?itli otlar atmak gerekti?ini yazm??. Ancak bu suyun içine bir ?eyler atma fikrinin de suyu ç?km?? ve sulu her türlü yeme?e çorba denmeye ba?lanm??. Sulu yemek ile çorba ayr?m?n?n tüm dünyada kabul edilmesi ise 18. yüzy?la denk geliyor. Bu bilgi de enteresan çünkü haz?r çorba denen ?ey daha 17. yüzy?lda bilinirken, neyin yemek, neyin çorba oldu?una hâlâ karar verilemiyormu?. Haz?r çorba dedi?imiz ise, et, sebze ve baharatlar?n kaynat?l?p, kocaman pirinç tepsilerde, yaz?n güne?te, k???n közde kurutulmas? ile yap?lan kal?plarm??. Özellikle yolculuklarda kullan?lan bu “cep çorbalar?”, parça parça kopar?l?p s?cak suyun içinde çözdürülürmü?. Bizim haz?r çorbalar?n atas? i?te. Bugün hâlâ haz?r çorbalar, ayn? sistemin modern uygulamalar? ile haz?rlan?yor.
“Restaurant” teriminin Frans?zca oldu?u ortada. Peki çorbayla alakal? oldu?unu dü?ünür müydünüz? Fransa’da 16. yüzy?lda sokakta çorba sat?l?rm??, bu çorbalara “restaurer” denirmi?. Yorgunlu?u alan ?ifal? bir içecek olarak reklam? yap?l?rm??. Yalan da de?il hani. 1765’te bir giri?imci bu “restaurer” sat?c?lar?n? bir dükkânda toplamay? dü?ünmü?. Al?n size ilk “restaurant”.

Çorbada tuzumuz olsunFrans?zlar, haz?r ba?lam??ken çorbalar? s?n?fland?rmay? da ihmal etmemi?ler. Konsome ve kat? çorbalar ?eklinde. Konsome, Türkçeye girmi? bir kelime, et suyuna çorba anlam?nda. ?çinde ince ince kesilmi? sebzelerin oldu?u konsomeye “konsome julyen” diyen Frans?zlar, ince ince do?ramak anlam?na gelen jülyen terimini de böylece mutfak lügat?na sokmu? oldular. Daha kat? çorbalar için ise krema ve be?amel sos kulland?lar. Biz de çorbay? bu iki türe ba?l? kalarak içiyoruz, ancak kat?la?t?r?c? olarak krema ya da ni?asta kullanmak yerine malzemeye yükleniyoruz. Haliyle daha lezzetli oluyor. ?stisnalar da var tabii. Krema ile yap?lm?? kabuklu deniz ürünleri çorbalar?, özellikle de ?stakoz bisk, bizde bilinmeyen, hatta “ne yaz?k ki bilinmeyen”, çok lezzetli bir parça.
Bize yabanc? ba?ka bir çorba türü de tatl? çorbalar. ?skandinav ülkelerinde yap?lan meyve kurusu çorbalar? mesela. Et suyu yerine genellikle süt kullan?larak, bol baharatl?, hatta içine alkol kat?larak yap?lan bu çorbalar, so?ukta içilebiliyor. S?cak meyve çorbalar?na ise Çin mutfa??nda rastlan?yor. Mesela tavuk suyu, tavuk eti ve kavun ile yap?lan bir çorbalar? var. Vietnam’da avokado ve bal?kla yap?lan çorbalar var. Ancak hemen i?renmeyin, moleküler olarak baz? tatl? yiyecekler kendileri ile çok alakas?z ba?ka yiyeceklerle uyumlu. Mesela soya sosu ile avokado, beyaz çikolata ile havyar… Japonya’da Filipinler’de ise tatl? niyetine içilen tatl? “o kadar da de?il art?k” çorbalar? var.
Peki “o kadar” olan çorbalar? içelim biz de. Dünyan?n en popüler çorbas? tavuk suyuna ?ehriye mesela. Ne faydas? var tavuk suyuna ?ehriye çorbas?n?n? Gribe iyi gelir mi hakikaten? Asl?nda gelmez. Hastayken s?cak bir ?ey içmek, midemizi, sindirim sistemimizi, bu arada haliyle vücudumuzun kalan?n? da ?s?tt???ndan, ?s?s? artm??, dolay?s?yla h?zlanm?? metabolizman?n hastal?kla daha iyi sava?mas?n? sa?lad???ndan faydal?d?r. Ama bu ?hlamur da olabilir, tavuk suyunun özel bir faydas? yok.
Çorbada tuzumuz olsunAncak çorba çok kolay sindirilir, sindirilmeden önce s?v? hale getirmeye gerek olmad??? için (haliyle zaten s?v? oldu?undan) mideyi yormaz. Ayr?ca bizim çorbalar?m?z bol ya?l?, bol kremal? de?il, genellikle sebze bazl? oldu?undan enerjisi dü?üktür, yani ?i?manlatmadan doyurur. Tabii yan?nda yar?m ekmek yememek ?art?yla!
Sebze çorbalar?nda yo?un lif bulunur. Vitamin ve mineralleri saym?yoruz zaten. Özellikle zay?flama amaçl? diyetlerde ara ö?ünleri çorbayla geçi?tirmek, bir parça peynir ve iki kepekli bisküviden çok daha doyurucu, hafif ve keyifli bir alternatif. Zaten istatistiklere göre diyet yapanlar?n %82’si çorbaya yükleniyormu?. Hatta yine ara?t?rmalara göre ayn? miktarda sebzenin (buharda pi?mi?), ayn? miktarda ya? ve baharat?n çorba ?eklinde tüketildi?i ö?ün daha doyurucu ve keyifli olmu?. Eh, bu kadar anlatt?ktan sonra can?n?z bir çorba istediyse, bizim de çorbada bir tuzumuz olmu? demektir. ?nan?r m?s?n?z bilmiyoruz ama biz bu yaz?y? haz?rlarken o kadar fena olduk ki dayanamay?p bir çorba yap?p içtik. Tahmin edin ne çorbas?? Do?ru tahmin, ?ehriyeli tavuk çorbas? elbette.

Bir Cevap Yazın